NILSAk Costa Ricako eta El Salvadorko saneamenduko erakunde publikoei aholkularitza ematen die Euskal Autonomia Erkidegoarekin egindako proiektu batean

Uraren Euskal Agentziarekin batera, Bilbao Bizkaia Ur Partzuergoa, Gasteizko Urak eta Gipuzkoako Ur Partzuergoa, Gregorio Berrozpe (NILSAko proiektu eta obren zuzendaria) eta Jairo Gómez (I+G+Bko koordinatzailea) astebetez daude bi herrialdeetan, ziklo hidrikoari buruzko ezagutzak Erdialdeko Amerikarekin partekatzeko helburuarekin, Kuban (2018) lehenago ere egin duten bezala. Oraingo honetan, NILSAk sistema komunitarioetako edo landa-sistemetako hondakin-uren plantak diseinatu, operatu eta monitorizatzeko ardura duten langileen heziketa hobetu nahi du, karga kutsatzailea murrizteko eta egon daitezkeen gaixotasun-agerraldiak ezabatzeko.

Espero daitekeen emaitza gutxienez 20 teknikari (8 emakume eta 12 gizon) trebatzea da energia-kontsumo txikiko metodologiak dituzten saneamendu-sistemak diseinatzen, bai eta kasu zehatzetan aplikatzeko gutxienez bi irtenbide praktiko sortzea ere.

Lehen edizioan (2018-2021), jarduerek Costarricense de Acueductos eta Alcantarillados Institutuari eta Akueduktu eta Estolderien Administrazio Nazionalari lagundu zieten. Bigarren edizioa (2021-2024) Erdialdeko Amerikako Foroari eta Dominikar Errepublikako Edateko Uraren eta Saneamenduaren Foroari ere ireki zitzaien, lankidetza eskualdeko zazpi herrialdetara hedatuz. Oraingo edizioan, 2027ra arte iraungo duenak, genero-ikuspegia zeharkako ardatz gisa sartu da jarduera tekniko guztietan, trebakuntzan, barne-antolaketan eta kanpo-zerbitzuen horniduran.

Hondakin-urak eskala txikian tratatzeko sistemek, non NILSAk 30 urte baino gehiagoko esperientzia duen, konponbideak eskaintzen dituzte helmugako herrialdeetan oso ingurune desberdinetarako, hala nola hoteletarako eta gune turistikoetarako (eremu askotako motor ekonomikoak), urruneko landa-komunitateetarako. Hondakin-ura ia sortzen den tokian tratatzeko pentsatutako sistemak dira, eta horrek kolektore eta ponpaketetan inbertsio handiak ekiditen ditu.

Kasu hauetan, gainera, ezinbestekoa da ondorengo faktoreak kontuan hartzea: lurzoru-mota, topografia eta orografia, lurpeko uren maila edo hornidura-iturrietatik eta ingurumena bereziki babesteko eremuetatik gertu egotea.

Hondakin-ura araztea ez da ingurunera garbi itzultzea bakarrik, osasun publikoko eta tokiko garapeneko kontu bat ere bada. Lankidetzan aritzen diren komunitateek finantzaketa-arazoak, gaitasun teknikoa eta azpiegitura-falta konpondu behar izaten dituzte, eta, beraz, kostu txikiko irtenbide teknologikoak behar izaten dituzte, kudeatzeko errazak eta testuingurura egokituak. Horretarako, programak tratamendu-planta trinkoak diseinatu ohi ditu, oso erabilgarriak eskola, osasun-zentro edo biztanle-dentsitate txikiko herriguneetarako. Bainugela hobetuak (aireztatuak, hobi bikoitzekoak, konpostajea...) eta biodigestoreak ere instalatu dira, energia gisa aprobetxa daitekeen biogasa sortzen dutenak. Baita hezegune artifizialak ere, klima tropikaletara oso egokituak; edo egonkortze-urmaelak eta saneamendu ekologikoko sistemak, ekonomia zirkularra sustatzen dutenak, mantenugaiak bereiziz.

NILSAk 35 urte baino gehiago daramatza Nafarroako arazketaren arduradun gisa, eta unean-unean, Nafarroako Gobernuaren akordioen bidez, lankidetza eta garapenerako nazioko eta Europako hainbat programatan laguntzen du, Nazio Batuen 2030 Agendaren Garapen Jasangarrirako 6. Helburuaren esparruan: Ura eta Saneamendua.