Itsasok bere araztegiaren edukiera bikoiztuko du ia 250.000 euroko inbertsioarekin

Itsasoko kontzejuak 49 biztanle ditu erroldatuta, eta bertako araztegiak uda baino lehen edukiera bikoiztuko du. NILSA sozietate publikoa Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuari atxikita dago, eta arazketaren arduraduna da. Handitze-lanak iazko urtearen amaieran lizitatu zituen, eta hasi berriak dira. Hiru hilabeteko iraupena eta 248.035 euroko inbertsioa dute, NILSAk finantzatzen duena, saneamendu-kanonaren kontura. Herritar guztiek ordaintzen dute zerga hori, uraren ordainagiriaren bidez.

Gaur egun, arazketa-sistema ohikoa da Nafarroan dentsitate txikiko herrietan, ehun biztanle baino gutxiagokoetan eta industria-kargarik gabekoetan. Araztutako ura Basaburua ibaira isurtzen da, oso emari txikikoa. Horregatik, uraren tratamendua hobetzea erabaki da, bi elementu berri erabiliz: dekantagailu bat (ura zikintzen duen materia organikoa hobeto bereizteko aukera ematen duena) eta 72 metro karratuko eta 80 zentimetroko sakonera duen hezegune bat, ura ekosistemara itzuli aurretik atxikitzen duena. Gaur egungoa baino instalazio mota aurreratuagoa da, eta NILSAk azken hamarkadan ezarri du biztanle gutxiko guneetan.

Oso soluzio konstruktibo eta tekniko sendoa da, mantentze-lan gutxi eta energia elektrikorik behar ez duena. Horrek aurrezpen ekonomikoa dakar saneamendu-kanonerako, eta neutraltasun klimatikoari laguntzeko modua da. Konponbidea kontzejuarekin adostu zen, NILSAk Nafarroako toki entitate guztiekin batera egiten duen lanaren barruan, horiei arazketa eta saneamendu zerbitzua ematen baitie Foru Gobernuaren tresna gisa.

Handitzearekin, araztegiak segundoko 0,99 litro tratatu ahal izango ditu, eta kalkulatutako batez besteko emaria segundoko 0,14 litrokoa izango da (eguneko 12,25 metro kubiko). Funtzionamenduan dagoenean, NILSAko mantentze-lanetako langileek laginak hartuko dituzte sei hilean behin, irteerako urak legedian eskatutako parametro guztiak betetzen dituela egiaztatzeko, ekosistemara itzuli aurretik. Arazketaren ondoriozko lohiak depositu estanko batean biltegiratzen dira, eta tanga hori gutxienez urtean behin husten da (sarriago lehenago betetzen bada). NILSA jarduera horretaz eta lohiak araztegi sistema teknologiko egokiak dituen araztegi batera eramateaz arduratzen da, behar bezala tratatzeko. Kasu honetan, iparraldeko instalazio gehienekin gertatzen den bezala, Arazuriko araztegira eramango dira.

NILSAk, Nafarroako Gobernuaren erakunde instrumentala, eta kontzejuek, udalek eta mankomunitateek elkarrekin lan egitea funtsezkoa da ura behar bezala kudeatzeko, oinarrizko baliabide gisa, eta gobernantza jasangarria lortzeko, landa-eremuetako despopulazioari aurre egiteko, baita oinarrizko azpiegituren bidez ere, hala nola araztegien bidez. Itsasoren kasua horren adibide da, baita Nafarroako Gobernuak herri guztiak lehen mailako azpiegiturez hornitzeko egiten duen lanaren adibide ere, errolda edozein dela ere, dotazioei dagokienez lurraldeen arteko berdintasun eraginkorra bermatuz.

Instalazio hau, Nafarroan dauden beste berrehun instalazioak bezala, interesdunek bisita dezakete, aldez aurretik hitzordua eskatuta eta erabat doan, NILSAk eskaintzen duen dibulgazio- eta hezkuntza-programaren bidez. Bisita gidatuak, publiko eta adin guztientzat, hiru hizkuntzatan eskaintzen dira (gaztelania, euskara eta ingelesa), nilsa.com webgunearen bidez eska daitezke eta hurbilen dauden eraikuntza publikoetarako auzotarren zuzeneko sarbidea bermatzen dute, herritarrek bertatik bertara ezagutu ditzaten.

Azken hamarkadan, NILSAk uraren erabilera onuragarriei buruz kontzientziatzeko lan egiten du bereziki, eta, horrez gain, hobi septikoak baino instalazio hobeagoak, fidagarriagoak eta aurreratuagoak dituzten ehun biztanletik beherako guneetan – gaur egun, 500 inguru daude Nafarroan – arazketa lehentasunezko helburutzat hartzen du.

Gaur egun, foru-biztanleriaren % 1ak soilik ez du saneamendu osoa, 680.000 pertsona baino gehiagoko erroldaren gainean. Herri oso sakabanatuak dira, hala nola jendea bizi den leku menditsuak, baserriak, oso sakabanatuta dauden biztanleguneak, jaurerriak edo etxe isolatuak. Oso eragin txikia du ingurumenean; izan ere, etxeko isurketa da, eta ez dago karga industrial kaltegarririk, organikoa baizik. Hala ere, proiektu bakoitzari kalitate- eta homogeneotasun-estandar berberekin heltzen zaio.