NILSAk Sucre (Bolivia) aholkatuko du Europar Batasunak uraren kudeaketari buruz duen lankidetza-programa handienaren barruan

Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuari atxikitako sozietate publikoa, NILSA, eta Foru Komunitateko arazketaren arduraduna, aukeratu dute, beste herrialde batzuetako 27 ur-operadore publikorekin batera, Boliviako hiriburu den Sucren ura kudeatzen duten Boliviako administrazioei aholkuak emateko. Europar Batasuneko erakunde bakoitzak proiektu bat aurkeztu du UN Habitat-GWOPA deialdian, Asia, Latinoamerika edo Afrikako operadore publiko batekin batera, azpiegitura hidrikoak hobetzeko eta uraren ziklo osoari buruzko aholkularitza emateko.

NILSA ELAPASen (Empresa Local de Agua Potable y Alcantarillado de Sucre) lankidetzarekin Yaku Masis (uraren lagunak, kitxua hizkuntzan) izeneko proiektu batean hari da lanean. Proiektua Garapenerako Nazioarteko Lankidetzarako Espainiako Agentziak (AECID) ere babesten du, Sucren proiektuak garatzen baititu 8 milioi euro baino gehiagoren truke; eta Espainiako eta Boliviako hiri-uraren sektoreko enpresa elkarte handienek, DAQUASek eta ANESPAk, hurrenez hurren. 

NILSAko proiektu eta obren zuzendaria, Gregorio Berrozpe, nafar taldearen buru da, eta saneamenduko azpiegituren eraikuntzan, eragiketan, eraginkortasunean eta digitalizazioan aholkuak emateko ardura izango du. Aurrekontua 786.000 eurotik gorakoa da (914.000 dolar estatubatuar), horietatik Europar Batasunak 318.000 euro finantzatzen ditu eta Nafarroako Gobernuak 202.000 euro. Gainerakoak bazkideen ekarpenak dira, NILSArenak, besteak beste. Azken honek ez du ekarpen ekonomikorik egingo, baina Boliviako pertsonak hezituko ditu bere NILSA langileekin, eta aholkularitza iraunkorra eskainiko du, doan. 

Sucrek 330.000 biztanle inguru ditu, eta horietatik % 48k bakarrik ditu hondakin-urak araztegi bakar baten bidez behar bezala tratatuta (El Campanario). Bere jarduera-planak hiru solairu berri eraikitzea barne hartzen du (Sancho–Lechuguillas–Pojpo; Pajchiri–Azari; eta Cal Orcko), sozietate publikoaren aholkularitza izango dutenak, hiri aglomerazio handiak osatzen ez dituzten biztanleguneetako arazketan aditu gisa. 

NILSA aurreko urteetan ere aritu da lankidetzan Kuba (2018), Costa Rica (2018tik gaur egunera), El Salvador eta Hondurasko administrazioekin, eta bere lana Hiri Erabilerako Uraren Ziklo Integralaren Plan Zuzentzailearen Lankidetza atalaren barruan dago. Plana 2019ko maiatzean onartu zuen Foru Parlamentuak, eta Nafarroako ziklo hidrikoaren ibilbide-orria da. Gainera, Nazio Batuen 2030erako garapen jasangarriko helburuei (GJH) laguntzeko lana indartzen da, batez ere seigarrenari: Ura eta saneamendua. 

Lankidetza honekin bete nahi diren 6  GJHren helburuak honako hauek dira: herritar guztientzako saneamendua, tratatu gabeko uraren bolumena murriztea, tratatutako ura berrerabiltzea, ekosistemak babestea (akuiferoak, aintzirak, ibaiak, basoak...), eta kudeaketa hidrikoan tokiko partaidetza indartzea. 

Duela gutxi, Berrozpe eta NILSAko bi teknikari Sucrera joan ziren ELAPASeko ordezkaritza batekin biltzeko eta bertatik bertara egungo instalazioen egoera eta etorkizuneko instalazioen aurreikuspenak egiaztatzeko. Lan ibilbide orrian sartu diren lan-arloak honako hauek dira: diagnostiko orokorra eta plangintza estrategikoa; azpiegituren digitalizazioa; finantza-kudeaketaren optimizazioa; instalazioen eragiketa eta mantentze-lanak hobetzea; planta berrien diseinua eta eraikuntza; eta ezagutza partekatzeko orduan lankidetza sustatzea. 

Horiek zehazteko, inbertsioak lehenesteko planak egitea, informazio geografiko digitaleko sistema bat (GIS) ezartzea, araztegien eredu matematikoak garatzea, erabiltzaileen erregistroa egitea, saneamendu-zerbitzuaren tarifak eta kostuak aztertzea eta monitorizazio eta telemetria plan bat idaztea aurreikusi da, besteak beste. 

NILSAk ELAPASeko langileek Nafarroan dituzten bulego eta araztegietan hainbat hilabeteko egonaldiak egiteko prestakuntza jasotzeko aukera ere eskaini du. Helburua saneamendu eta arazketa egitura publiko batean integratzea eta ikastea da. Egitura hori bere erakundearen tamaina eta gaitasun antzekoa da, 1988an sortu zen eta Nafarroak bere hondakin-uren % 99 araztea lortu du.     

EU-WOP 2

Uraren operadoreen arteko aliantza-programa (ingelesez, European Union Water Operators 'Partnerships Programme: EU-WOP) 2020an sortu zuen Europar Batasunak, eta Nazio Batuen GWOPA (Global Water Operators "Partnerships Alliance) idazkaritzak kudeatzen du. 

Programaren lehen faseak, 2020an abian jarritakoak, 22 proiektu babestu zituen Afrikan, Asian eta Latinoamerikan 2025era arte. Gaur egun, bigarren fase batean dago, 2030era arte, eta 27 akordio finantzatuko ditu mundu osoko 23 herrialdetako operadore publikoen artean, horien artean Nafarroa-Bolivia aliantza. Bigarren fase honek digitalizazioak, gizartean eta ingurumenean eragina duten inbertsio iraunkorrek eta giza eskubideek zerbitzu publikoak sortzeko eta mantentzeko duten ahalmena azpimarratzen du.