NILSAk lizitaziora atera du Fustiñanako hondakin-uren isurbidearen berritzea ia milioi bat euroren truke

2006an inauguratua, Ebro Behereak 24 kilometro kolektore biltzen ditu.

NILSAk, Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuari atxikitako sozietate publikoak, Fustiñanatik Behe Ebroko araztegiraino hondakin-urak daraman hodi handiena berritzeko lizitazioa argitaratu du gaur kontratazio-atarian. Pleguan 932.129,04 euroko inbertsioa aurreikusten da (BEZik gabe) eta eskabideak aurkezteko epea apirilaren 8an amaituko da. Behin beharrezko administrazio-izapideak esleitu eta egin ondoren, obren iraupena lau hilabetekoa izango dela aurreikusten da, eta, beraz, urte amaierarako azpiegitura martxan egongo dela aurreikusten da.   

Gaur egun, Fustiñanak hormigoizko isurbide orokor bat du, 600 milimetroko diametrokoa, beste bi isurbidetatik datozen hondakin-uren isurketak biltzen dituena: bata, mendebaldean, eta haren emari-ekarpen nagusia industrialdetik datorrena. Ekialdean, berriz, herriaren zati handi bat hartzen du, Tauste ubidearen azpiko bi gurutzaguneren bidez. Guztira, 1.562 metro hodi berrituko dira.   

2023ko amaieran hainbat ikuskapen egin ziren kamerarekin, eta NILSAk, Nafarroako arazketaren eta saneamenduaren arduradun gisa, isurbide horien guztien egoera konpontzeko eta lurperatutako putzu batzuetan hobekuntzak egiteko jarduketak balioetsi zituen. Orain lizitatu nahi den proiektuak birgaitzearen alde egiten du: erabilitako teknikak hodiaren egitura-gaitasuna berrezartzen du, hodien estankotasuna bermatuz hodien arteko junturak kenduz (horrek ere sustraiak sartzea saihesten du). Estalki horrek polipropilenozko barne-estaldura bat du, giro oldarkorretik babesten duena. Industrialdetik datorren kolektorearen azken bi tarteetan ezin izango da teknika hori erabili, eta erabat berrituko dira; beraz, guztira 74 metroko jarduketa egingo da.   

Gaur egun dauden erregistro-putzu batzuk ere deuseztatuko dira, beste batzuekin ordezteko. Berritutako tarteen trazadura egungo trazadura beretik joango da, eta inguruko lurretan eraginik ez izateko ahalegina egingo da. Gainera, Fustiñanako isurbidea Cabanillasekin lotzeko kutxatilaren zabalera metro bat handituko da, mantentze lanak errazteko. Horrela, azpiegituraren eraginkortasuna hobetzen da, 20 urtez funtzionamenduan egon ondoren degradatuz joan baita, instalazio mota horietan ohikoa den bezala. Ondorioz, ur-ihesak saihestu nahi dira.   

Ebro Behereko araztegiak, kolektoreen 16 kilometroekin batera, 9,5 milioi euroko kostua izan zuen; 2006an inauguratu zuten, eta Fustiñana, Cabanillas, Ribaforada eta Buñueli ematen zien zerbitzua. 2013an, Ablitas gehitu zitzaien, beste kolektore baten bidez. Ordura arte, Ablitasek bere planta izan zuen, eta hori ere zaharkituta geratu zen. NILSAk eraginkorragotzat jo zuen, teknikaren, ekonomiaren eta ingurumenaren aldetik, araztegi handiago batera konektatzea, instalazioa berreraikitzea baino. Isurbide berriaren kostua, 8 bat kilometroko luzera, 2,6 milioi eurokoa izan zen. Garai bateko instalazioak ekaitz-tanga bihurtu ziren, eta gaur egun ere martxan dago. Tanga horri esker, euri asko egiten duenean edo uholdeak gertatzen direnean, kolektore-sare orokorrak ez du hainbesteko kargarik izango, tangan atxikitzen baita emaria, 550 metro kubikoko edukiera baitu.   

Bestalde, aipatzekoa da 2006an Buñueletik hondakin-ura bultzatzen duen ponpaketa-putzua Nafarroako handiena zela (mila metro kubikoko atxikitze-ahalmenarekin). Araztegiari dagokionez, 21.515 metro karratuko azalera du eta Fustiñanako udalerriko "Soto del Quebrado" izeneko parajean dago. Nafarroan edukiera handiena duten hamarretako bat da: guztiak Ebroren ardatzean eraikiak, Iruñerrikoa izan ezik. Horren arrazoia zonako biztanleria-dentsitate handiagoa da, etengabe hazten ari dena, eta industria eta nekazaritza elikagaien sarearen hedapena, azken urteotan Erribera osoan garapen oso esanguratsuak izaten ari dena.  matzeko.