NILSAk eta ONCEk lankidetza-hitzarmen bat sinatu dute urari buruzko hezkuntza-programa inklusiboagoa egiteko

Espainiako Itsuen Erakunde Nazionalak (ONCE) eta Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuko sozietate publikoak, NILSAk, lankidetza-hitzarmen bat sinatu dute Ingurumen Hezkuntzaren Munduko Egunaren (urtarrilaren 26a) bezperan. Hitzarmen honek inklusibotasun handiagoa ekarriko dio erakunde publikoak gizarte osoari doan eskaintzen dion prestakuntza-programari. Ekitaldia Olite-Tafallako araztegian izan da, Nafarroako sei zaharrenetarikoa eta iaz birmoldatua.

Valentín Fortún ONCEk Nafarroan duen lurralde-ordezkariak eta Fernando Mendoza NILSAko gerenteak sinatutako akordioaren helburua "itsutasuna edo ikusmen-urritasun larria duten pertsonekin elkarreraginean irisgarritasun- eta prestakuntza-ekintzak garatzea" da, bai eta "kolektibo horren premiei dagokienez irisgarritasun unibertsaleko orientabideak" jasotzea ere. Ondorio praktikoetarako, programaren jarduerak pertsona horiei egokitu behar zaizkie, uraren inguruko dibulgazio- eta kontzientziazio-zerbitzuak berdintasunez erabil ditzaten.

Hitzarmenak prestazio ekonomikorik ez dagoela zehazten du, eta jarraipen-batzorde bat izango du, bi alderdien ordezkaritzako lau pertsonak osatua (bi eta bi). Hitzarmenaren iraupena bi urtekoa izango da, eta urtero luzatu ahal izango da.

NILSAk 1999an ezarri zuen hezkuntza-programa, eta 2015etik mota guztietako kolektiboak integratzen dihardu. Uraren arazketari eta zikloari buruzko prestakuntza-jarduerak egin ohi ditu premia bereziak dituzten pertsonekin (entzumenekoak, motorrak, kognitiboak...) eta gizarteratzearen eta enplegu integratzailearen alde lan egiten duten kolektiboekin. Urtero tailerrak egiten dira ikasgeletan, baita bisitak ibai eta araztegietara, ANASAPS, ANFAS, ISTERRIA, adinekoen egoitzak, TASUBINSA, Itaka Escolapios, JOSENEA eta beste zentro batzuekin lankidetzan. Hezkuntza-eskaintza, gaztelaniaz, euskaraz eta ingelesez eskuragarri dagoena, kolektibo bakoitzari egokitzen zaio, bakoitzaren eskaeren eta espezifikotasunen arabera, eta, horretarako, aldez aurretik adosten da zer publiko mota eta zer baliabide izango diren. Etorkizunean, gaur egungoa baino interaktiboagoa izango den atal digital bat garatzea aurreikusten da (webgunean dago eskuragarri, gainerako eskaintzarekin batera).  

2025ean, 9.091 pertsonak NILSArekin parte hartu zuten, 579 taldetan banatuta eta 10.741 partaidetzara iritsita. Horrek esan nahi du horietako batzuek hainbat jarduera aukeratu zituztela, ez baitira baztertzaileak eta bloketan banatzen baitira publiko motaren arabera: eskolakoa, orokorra, enpresak eta online. Lehenengo hiruren barruan, jarduera eta material guztiak egokitu egiten dira eskakizun bereziren bat duten kolektiboetara, eta ez dute inolako banaketa espezifikorik egiten, baizik eta erabat integratzen dituzte.

Eskola gazteei dagokionez, 0-3 urte bitartean, Haur Hezkuntzan, Lehen Hezkuntzan eta Bigarren Hezkuntzan banatuta dago, eta jarduerak eta tailerrak ditu ikasgelan, bai eta ikasgelatik kanpo ere: ibaietan eta araztegietan (hamar urtetik aurrera). Helduentzat, elkarte hau ibaien eta araztegien bisitetan egiten da (instalazioek ate irekien jardunaldiak dituzte asteburuetan, inauguratzen direnean, herri osoak ezagutu ditzan), adinekoen egoitzetan dauden pertsonentzako tailerrak, udako eta helduen tailerrak. Gogoratu behar da NILSAren jarduera-eremua Iruñerritik kanpoko herrietan dagoela (Iruñerriko Mankomunitateak hezkuntza-programa propioa du bertan), eta, beraz, hiru hezitzaileko taldea Nafarroako edozein herritara joaten da, eta zerbitzua ere baldintza berdinetan eskaintzen zaio edozein bizilaguni.

2024an, eta programaren 25 urteak ospatzeko, NILSAk industrientzako eta enpresentzako atal espezifiko bat jarri zuen abian, erabat online, eskuragarri dauden lau prestakuntzarekin. Prestakuntza horiek aurrez aurreko hitzaldiekin osa daitezke, interesdunek hala eskatzen badute. Lehen urte pilotuan, Gutarra, Florette, General Mills, Virto, Ekolo, Iberfruta Muerza, Palacios, Almameat eta Goshua enpresetako langileek eman dute izena. Udal eta kontzejuek ere formazio honekiko interesa erakutsi zutenez, joan den irailaz geroztik Cintruenigo, Lesaka, Bera, Imotz eta Baztanek parte hartu dute. Beste kolektibo edo partikular batzuek interesa badute, NILSA irekita dago kasu bakoitza aztertzeko eta haien parte-hartzea errazteko. Jarduera guztiek izena eman behar dute aldez aurretik, eta denek bete dezaketen gogobetetzeari buruzko amaiera inkesta bat dago eskuragarri. Programa honen urteko memoria webgunean deskargatu daiteke, baita izena emateko kontaktuan sartu ere.

2019-2030 Hiri Erabilerako Uraren Ziklo Integralaren Plan Zuzentzailea Nafarroako Gobernuaren ibilbide-orria da uraren arloan, duela zazpi urte Parlamentuan onartu zenetik. Plan horren ildo estrategikoak dibulgazioa, kontzientziazioa eta inklusioa dira. NILSAren programa esparru horren barne dago, eta, gainera, Ingurumen Hezkuntzaren Eguna ospatzen du urtero, kontzientzia sortzeko. Helburua nagusia gizartea uraren zaintzarekin konprometituagoa egotea da, ondasun urria da klima-aldaketaren testuinguruan, eta mehatxupean daude mikroplastikoak, toallatxoak eta egunero erabiltzen diren beste hondakin batzuk, edukiontzi egokietan amaitu behar dute beti, ez hustubideetan.