Nafarroako bost araztegik erreplika birtualak estreinatu dituzte ura hobeto kudeatzeko, Europako funtsekin finantzatuta

Nafarroako ura digitalizatzeko bi PERTEei esker, biki digitalen sistemak ezarri ahal izan dira bost araztegitan: Tafalla, Lizarra, Tutera, Ebro Beherea eta Arazuri. Biki digitalak instalazio hauetatik sentsoreen eta funtzionamendua monitorizatzen duten beste tresna batzuen bidez iristen diren datu errealez elikatzen diren instalazioen erreplika dira.   

Alde batetik, etengabeko jarraipena egiteko aukera ematen dute, anomaliak detektatuz eta alertak emanez, eta, bestetik, eredu matematiko prediktiboak egiteko aukera ematen dute, gertatu aurretik agertoki operatiboak simulatzeko eta energiaren, uraren eta kostuen kontsumoari buruzko erabakiak hartzeko. Horretarako, Big Data teknologiak (datuen biltegiratze eta tratamendu masiboa) eta adimen artifiziala ere barneratzen dituzte.     

PERTEak ekonomia berreskuratzeko eta eraldatzeko plan estrategikoak dira, eta Espainiako Gobernuak jarri zuen martxan, Europar Batasuneko Next Generation funtsak bideratzeko tresna gisa, koronabirusak eragindako pandemiaren ondoren. Nafarroak bi lortu zituen: 2023ko urrian, Trantsizio Ekologikorako Ministerioak eta Erronka Demografikoak 7,99 milioi euro eman zizkioten Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako Departamentuari atxikitako NILSA sozietate publikoak gidatutako proiektu bati. Jurramendiko eta Iruñerriko mankomunitateek ere parte hartzen dute proiektu horretan.   

Nafarroako Uraren Ziklo Integrala (ADNa) digitalizatzeko PERTE I deitua, bigarren plan batek osatu zuen, urtebete geroago 3,5 milioi eurotik gorako balioarekin, NILSA buru duen beste partzuergo baten bidez. PERTE II Agua Digital Ribera de Navarra (ADRNa) izena eman zitzaion. Biekin foru biztanleria osoa barne hartzen da.     

Biki digitalen ezarpen horretan, oso modu estuan eta elkarrekin lan egin da mankomunitateekin (Iruñerriko Mankomunitatea eta Montejurrako Mankomunitatea), eta 469.750 euroko inbertsioa egin da; horietatik 173.850,00 € PERTE Iek finantzatu ditu, A4.1 jarduketaren esparruan (Tafalla, Lizarra, Tutera), eta 57.950,00 € PERTE IIk, A028 jarduketaren esparruan (Ebro Beherea, Fustiñana, Cabanillas, Buñuel, Ribaforada eta Ablitasi zerbitzua ematen dien araztegia).  

Araztegietan jada tratatutako uraren kalitate egokia bermatzea, ibaira itzultzean, Nafarroan dauden 200 instalazio baino gehiagoren helburu nagusietako bat da. Biki digitalek hasieratik detektatzeko edo egoera problematikoei aurrea hartzeko aukera ematen dute, berehalako erabakiak hartzea erraztuz.