Hogei bat haurrek NILSAren udako hezkuntza-kanpaina ireki dute Ergoienan, ibaia garbitzen

Gaur egun, Ergoienako gazteenak Leziza ibaian aritu dira Dorrao parean, merendero baten ondoan. Kontzejutik bertatik (Lizarraga, Unanua eta Dorraotik) etorritako 4 eta 12 urte bitarteko ia hogei haurrek hiru kilo zabor atera dituzte goizean ubidetik eta areketatik, Nafarroako arazketa kudeatzen duen NILSA sozietate publikoaren hezkuntza-programaren barruan.

10:00etan hasi dira, araztegia bisitatuz, eta ordubetez baino gehiagoz poltsak, plastiko gogorrak, latak, toallatxoak eta beiraren bat berreskuratu ondoren, uraren kalitatea aztertu dute Garazi Garijo hezitzaileak emandako kit kimiko baten bidez. Bigarren jarduera horretan, hain zuzen ere, ibilguaren egoera aztertzen dute. Ez zegoen hondakin kantitate handirik, baina barreiatuta zeuden, kutsadura lausoa deritzan horretan: batez ere, estoldetan edo zuzenean ibaien ibilguan amaitzen duten plastiko-hondarrak.  

“Hileko eta udako lehen jarduera da, eta buru-belarri ekin diote. Atsegin ematen du nola inplikatzen diren eta nola ulertzen duten uraren zikloa, lehenik eta behin, leku guztietan kokatuta dauden edukiontziak ez diren beste inon zaborrik ez botatzetik hasten dela, nahiz eta 5, 6, 10 urte baino ez izan…”, esan du. 

Hau da udako kanpainaren lehen eguna, eta irailaren erdialdera arte luzatuko da. Biztanle gutxi dituzten herrietan zentratzen da bereziki, eta, udan, tokiko eta sasoiko biztanleentzat ingurune naturalari buruzko kontzientziazioa dinamizatzen eta sustatzen duten jarduerak egotea dute helburu. 

Hilaren 10ean, hezkuntza-taldea Unanun izango da, lau eta hamabi urte bitarteko hogeita bost haurreko taldearekin, eta bi tailer eskainiko dituzte, 10:00etatik 13:00etara. Hilaren 15ean, Leitzan errepikatuko da trebakuntza, euskara hutsean, Leitzatik hala eskatu digute eta. Izan ere, parte hartzaileek gaztelania, euskara eta ingelesaren artean aukeratzen baitute zer hizkuntzatan egin. Uztailaren 16, 17, 18, 22, 23 eta 24an, Lizarran, Ledean, Fiteron, Mendabian, Allon eta Orkoienen jarduerak erreserbatuta daude, hurrenez hurren. Hileko urari buruzko jarduera hauek 27an eta 28an Zazpen eta 29an Cortesen amaituko dira. Halaber, ANFAS bezalako elkarte batentzat ere egunak egongo dira (uztailaren 21a eta 31), material eta jarduera guztiak behar bereziak dituen edozein kolektibori egokitzen baitzaizkio. 

“Oso pozik gaude NILSAn, hasi berri dugun udako hilabete honetan bakarrik 602 pertsona bakarrik parte hartuko dutelako. Abuzturako, oraingoz, 114 pertsonak eman dute izena Cintruenigon, Andosillan eta Mendabian, baina erreserbak irekita daude beti, eta berriak sartzen joango dira. Urte osoan irekita dagoen programa bat da: ikasturtean zehar eskola-publikoarekin murgilduago gaude, programaren % 75 hartzen baitu, baina udan ikasgeletan duguna baino irekiagoa, inklusiboagoa eta lasaiagoa den programa bat egiten dugu, adibidez, herrietako kaleetara edo ibaietara ateratzen dugulako, eguraldi ona egiten duelako eta jendea bere ingurune hurbilenean aritzen delako”, azaldu dute NILSAko Komunikazio Sailetik. Duela 17 urtetik, sail horren ardura da hiru hezitzaile dituen programa. Hezitzaile horiek joaten dira eskaintzen diren modalitateren batean parte hartu nahi duten herrietara: araztegietara eta ibaira bisitak, tailerrak ikasgelan edo aire zabalean, hitzaldiak hirugarren adinekoen zentroetan eta jarduera pertsonalizatuak behar espezifikoak dituzten kolektiboentzat. Jarduera horien diseinua haiekin hitz egin ondoren zehazten da. “Inor kanpoan ez geratzeko modua da”, laburbiltzen dute. 

Ekainean amaitu berri den ikasturtean, programak 9.405 parte-hartzaile izan ditu, baina 10.707 parte-hartze izan dira, pertsona askok jarduera bat eskatzeaz gain, araztegia ikustera, tailerretara eta, ondoren, ibaira egindako bisitetan parte hartzera animatzen direlako, adibidez. Era berean, urtean zehar edo urte desberdinetan programan hainbat aldiz parte har daiteke, eta beti doan, Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako departamentuari atxikitako enpresak bere lan publikoaren zati gisa eskaintzen duen kontzientziazio-zerbitzua baita.

Programa foru-lurralde osoan garatzen da (Iruñerrian izan ezik, Mankomunitatearen hezkuntza-programa indarrean baitago), eta horrek aukera ematen du bertaratutako jendea hainbat herritatik etortzeko: zehazki, azken ikasturtean 72 herri izan ziren, eta 123 erakunde, hala nola ikastetxeak, adinekoen egoitzak, erretiratuen elkarteak, etxeko langileen elkarteak, gizarteratze-enpresak, unibertsitateak, kontzejuak, igerileku publikoak edo udako udal-tailerrak. Hizkuntza-eskakizunari dagokionez, jarduera gehienak gaztelaniaz egin dira (409 talde, % 73), eta gainerakoak euskaraz (181 talde, % 27). Ez da izan ingelesez egiteko eskaerarik. Hizkuntzen joera egonkor mantendu da duela hamar urtetik hona.  

Azken ikasturte honetan hezkuntza-baliabide berri bat gehitu da: Aquakid, Lehen Hezkuntzako ikasleentzat diseinatua. Elementu ludikoak dituen kit bat da, jolas bat balitz bezala, ura etxeetatik zikin nola ateratzen den eta araztegietan nola garbitzen den azaltzeko. Egindako esperimentuen artean estolden barneko ibilbidearen simulazio bat, alderantzizko osmosia eta gatzgabetzea eta ura edangarri bihurtzea daude. Ikastetxeei bi asterako ematen zaie, hezkuntza-taldeak dagokion prestakuntza egin ondoren, esperimentuak beren kabuz egin ahal izateko.  

Bestalde, Miguela igela protagonista duen ipuin bat sortu da, akordeoi formatuan, Haur eta Lehen Hezkuntzarako. Bertan, gizakiek ibaian uzten duten zaborrak animaliei nola eragiten dien kontatzen da. Horrela, ipuin-kontalarien tailerrak egiteko edukia egokitzea lortu da, txiki-txikitatik ulermena eta ingurumen-sentsibilizazioa erraztuz. Ikusizko egiturak eta diseinuak elkarreragina errazten dute.  

Edozein jardueraren ondoren, parte hartzaileek ebaluazio bat egiten dute, haien gogobetetze-maila ezagutzeko. Iaztik, inprimaki baterako esteka bidaltzen da posta elektronikoz. Joan den ikasturteko batez besteko nota 4,79koa izan zen 5etik; araztegietara eta ibaietara egindako bisitak eta adinekoentzako tailerrak izan ziren balorazio onena jaso zutenak: 4,9. Datorren ikasturterako, online jardueren lerroa indartuko da, industrietarako eta enpresetarako prestakuntzekin egindako proba-pilotuko ikastaro baten ondoren. Interesatuek informazioa jaso eta izena emateko 620 33 74 05 telefonora deitu dezakete 08:00etatik 15:00etara.