Corellako araztegi berria aurten amaituko da 3,67 milioi euroko inbertsioa egin ondoren

Corellako araztegia 1996an jarri zen martxan, eta erabat birmoldatzen ari dira gaur egungo beharretara egokitzeko: duela 30 urte 8.200 bat biztanleren hondakin-urak tratatzeko diseinatu zen, baina gaur egun karga bikoiztuta dago, eta une jakin batzuetan hirukoiztu ere egiten da. Inguru horretako industria- eta biztanleria-hazkundeak, eta urteko batez beste % 1eko erritmoan handitzen jarraituko duela aurreikusten da datozen hamarkadetan, instalazio berri bat planteatzera eraman du NILSA. Planteamendu horrek antzinako elementuak berraprobetxatuko ditu, baina araztegia handitu eta modernizatuko du ere, eskaera berriei erantzuteko.

Horretarako, arazketaz arduratzen den eta Nafarroako Gobernuko Lurralde Kohesiorako departamentuari atxikita dagoen sozietate publikoak 3.676.700 euroko obrak lizitatu zituen iazko azaroan. Obra horiek otsailean hasi ziren eta urtea amaitu baino lehen bukatuko dira. Gaur egun, ureztatze-kanala desbideratu eta bi dekantagailu berriak induskatu dira jada, materia organikoaren kutxatilarekin batera. Aldi berean, ekaitzetarako hustubide berria egiteko lanetan ari dira, Oscar Chivite Lurralde Kohesiorako kontseilariak, Gorka García alkateak, Fernando Mendoza NILSAko zuzendari kudeatzaileak eta beste agintari batzuek gaur goizean instalaziora egindako bisitan egiaztatu ahal izan duten moduan.

Instalazioaren bizitza erabilgarriaren amortizazioaz gain, sozietate publikoak kontuan hartu du araztutako ura itzultzen den ibilgua Nafarroako sentikorrenetakoa dela ekologiari dagokionez: Alhama ibaia. Hori dela eta, 38.000 biztanleren ura daraman kargari erantzuna eman diezaiokeen proiektu bat planteatu du. Zenbateko horretan, karga industriala biztanleen kargaren baliokide bihurtu da.

Birmoldatutako instalazioak tratatuko duen batez besteko emaria 3.600 metro kubikokoa izango da egunero (41,7 litro segundoko); gaur egungoak, berriz, 2.990 metro kubiko tratatzen ditu, 90eko hamarkadaren hasieran kutsadura-karga ertain gisa aurreikusi zena.

Bestalde, bakterio-ohantzeen ordez (plastikoz betetako hormigoizko depositu handiak dira eta ura garbitzen duten bakterioak itsasten zaizkio plastiko horri) IFAS sistema erabiliko dela (uraren garbiketarekin aurreratuagoa eta bermatzaileagoa den sistema bati dagokion ingelesezko akronimoa da).Hala ere, egungo ohantzeak errefortzu gisa berrerabiliko dira, batez ere amonio-kontzentrazioa murrizteko.

Bestalde, Alhama ibaiko gainezkabidea kenduko da; ekaitz-tanga bat eraikiko da, dekantagailu izeneko egungo bi elementu aprobetxatzeko; eta 3.800 metro karratu baino gehiagoko azalera duten hiru urmael artifizial jarriko dira, ur-bolumena oso emaritsua bada (ekaitz batean, adibidez), azken atxikipen-elementu gisa jarduten dutenak.

Joan den azaroan Construcciones Osés enpresari esleitutako obrak bateragarriak izaten ari dira instalazioaren etengabeko funtzionamenduarekin, ez baita ohiko jarduera gelditzen ari, larrialdietan izan ezik.

Alhama ibaiaren arroa Nafarroan gehien zaindu behar den arroetako bat da, agorraldietan, batez ere, emari txikia izaten baitu. 2021ean, Fiteroko araztegia osorik birmoldatzeko lizitazioa egin zen, eta proiektua 2022an amaitu zen NILSAk, bi milioi eurotik gorako kostuarekin. 1991 eta 1993 bitartean eraikitako instalazioa zen, ibai-arro berean, Foru Erkidegoko sentikorrenetako batean, Cidacos eta Arakil ibaien eta Argaren arroaren zati batzuekin batera. Bi kasuetan, araztegiek amortizatu dute dagoeneko beren balio-bizitza, eta beren mugak gainditzear daude; beraz, aukerarik egokiena erabat eraberritzea zen.

25 urtetik gora dituzten instalazioen birmoldaketa integralak sozietate publikoak hamarkada honetarako ezarri dituen hiru ildo estrategikoetako bat dira, 200 biztanletik beherako herrietan instalazioak eraikitzearekin eta materia organikoaren kudeaketarekin batera. Nafarroak joan den mendeko 70eko hamarkadaren amaieran izan zituen lehen araztegiak, eta Ebroko eta Kantauriko Konfederazio Hidrografikoek eraiki zituzten; baina 90 eta 2006 urteen artean eraiki ziren instalazio gehien 1989an sortutako NILSAren kontura.

Instalazio horiek 2.000 eta 10.000 biztanle arteko herrietan daude, eta Foru Erkidegoko herri gehienak tamaina horretakoak dira. Instalazio horiek errendimendu bikainak eman dituzte eta ibaien egoera ekologiko onari lagundu diote. Horregatik, ezin dira gehiegi kargatu ezta zaharkituta geratu ere 30 urte betetzear daudenean, eta egokitu eta eguneratu egin behar dira araztu ondoren ibilguetara itzultzen den uraren kalitatea bermatzen jarraitzeko.

Obra horiek egiteko finantzazioa herritar guztiek uraren ordainagiriaren bidez ordaintzen duten eta NILSAk kudeatzen duen saneamendu-kanonetik dator. Hala ere, eta 2030era arte NILSAren obra- eta mantentze-plana gauzatzeko aurreikusitako 137 milioi euroak finantzatzeko helburuarekin (72 milioi euro birmoldaketak egiteko dira), joan den abenduan sozietate publikoak 36,5 milioi euroko mailegua ere lortu zuen Europako Inbertsio Bankuan.